Trang nhất
  Xã Luận
  Đọc Báo Trong Nước
  Truyện Ngắn
  Kinh Tế
  Âm vang sử Việt
  Tin Thể Thao
  Y Học
  Tâm lý - Xã hội
  Công Nghệ
  Ẩm Thực

    Diễn Đàn Biển Đông
Mỹ đối phó “vành đai” của Trung Quốc
    Hình Ảnh Quê Nhà - Video Clip
VIETNAM'S CULTURE
    Tin Thế Giới
Chiến lược mới của Mỹ chống Nga
    Tin Việt Nam
Thủ tướng Pháp thăm chính thức Việt Nam với 3 mục tiêu then chốt
    Tin Cộng Đồng
Hai miền Triều Tiên tổ chức đoàn tụ cho những gia đình ly tán
    Tin Hoa Kỳ
'Voi' và 'lừa' trên chính trường Mỹ
    Văn Nghệ
Đôi nét về sự khác biệt của tranh sơn mài và tranh sơn dầu
    Điện Ảnh
Giới phê bình chê bai gay gắt với 'Fantastic Beasts 2'
    Âm Nhạc
Mang nhạc hàn lâm đến với công chúng trẻ
    Văn Học
Nỗi buồn chiến tranh hay phía tây không có gì lạ

Thông Tin Tòa Soạn

Tổng biên tập:
Tiến Sĩ
Nguyễn Hữu Hoạt
Phụ Tá Tổng Biên Tập
Tiến Sĩ
Nhật Khánh Thy Nguyễn
Tổng Thư ký:
Quách Y Lành




   Âm vang sử Việt
Sự chuyển nghĩa lý thú của từ Hán Việt theo thời gian
Trong vốn từ tiếng Việt hiện nay hàng loạt từ ngữ đã không còn được dùng theo nghĩa gốc/nghĩa cơ sở ban đầu/ “nghĩa xưa”, mà được dùng với nghĩa chuyển/nghĩa mới/nghĩa phái sinh/“nghĩa nay”, mà hai phương diện nghĩa này khác xa nhau, thậm chí có trường hợp còn trái ngược nhau.

 

Trong thời gian gần đây, “khuất tất” là một trong những từ có tần suất xuất hiện trên báo chí khá cao, với nghĩa là “không đường hoàng, không rõ ràng, bị che giấu; ám muội, bất minh, đen tối, mờ ám”, trái nghĩa với “minh bạch”.

Thế nhưng qua tra cứu một số từ điển, chúng tôi nhận thấy “khuất tất” là một từ Hán Việt mang nét nghĩa cơ bản: Quỵ lụy, luồn cúi; Ví dụ: Không bao giờ chịu khuất tất.

 

Nghĩa nay trội hơn nghĩa xưa

Rõ ràng, hiện nay nghĩa gốc Hán của từ “khuất tất” hoàn toàn bị tiêu biến, mất đi, không còn được ai hiểu nữa, mà người dùng đã hiểu theo một nghĩa Việt thông dụng hoàn toàn mới.

Tương tự, chúng ta có thể dễ dàng tìm thấy trong vốn từ tiếng Việt hiện nay hàng loạt từ ngữ đã không còn được dùng theo nghĩa gốc/nghĩa cơ sở ban đầu/ “nghĩa xưa”, mà được dùng với nghĩa chuyển/nghĩa mới/nghĩa phái sinh/“nghĩa nay”, mà hai phương diện nghĩa này khác xa nhau, thậm chí có trường hợp còn trái ngược nhau. Nhiều trường hợp nghĩa xưa đã bị tiêu biến đi, người Việt hiện nay không hề đả động gì đến cái nghĩa xưa ấy nữa, mà tất cả mọi trường hợp nhất loạt đều sử dụng theo nghĩa nay.

Thêm một trường hợp tiêu biểu cho sự mất nghĩa của từ vừa đề cập ở trên là từ “vấn nạn”. Nghĩa nay của “vấn nạn” là “vấn đề khó khăn lớn có tính chất xã hội, đang phải đương đầu đối phó một cách cấp thiết”, được sử dụng trong các trường hợp như: “vấn nạn tham nhũng”, “vấn nạn cờ bạc”, v.v..

Nhưng nghĩa xưa của từ “vấn nạn” trong khá nhiều từ điển khác xa nghĩa nay, nó có nghĩa là: Hỏi để làm khó nhau; ví dụ: Sứ ta qua Tàu thường bị các quan Tàu vấn nạn. Trong khoảng thời gian vài mươi năm trở lại đây, nếu chúng tôi không nhầm thì hình như người Việt tuyệt nhiên không dùng từ “vấn nạn” với nghĩa “hỏi vặn, làm khó” này.

Hoặc như từ “trụy lạc”, nghĩa hiện nay là “Sa ngã vào lối sống ăn chơi thấp hèn, xấu xa. Sống trụy lạc. Đi vào con đường trụy lạc”.

Vậy mà lui lại vài mươi năm trước, chỉ mới ở nửa đầu thế kỷ 20, nhà văn Khái Hưng đã có một truyện ngắn nhan đề Hai cảnh trụy lạc với nghĩa là “nghèo khổ cùng cực”; truyện miêu tả tình cảnh hai nhân vật vốn con nhà gia thế, danh giá, vì thời cuộc mà gia cảnh dần sa sút đến nghèo khổ, đáng thương. 

Ngày nay, nếu nhằm tỏ lòng thương cảm ai đó nghèo khổ, sa sút mà ta trót nhỡ cảm thán thốt lên “cuộc đời anh thật là trụy lạc!” thì dễ hình dung điều gì “đáng thương” gì sẽ xảy ra cho chính người nói.

Từ “khốn nạn” cũng vậy. Nghĩa nay của “khốn nạn” là “Hèn mạt, không còn chút nhân cách, đáng khinh bỉ, nguyền rủa”, ví dụ: “Đồ khốn nạn”; nhưng nghĩa xưa của nó lại là: Khốn khổ.

Mặc dầu từ điển hiện nay cũng ghi nhận nghĩa này: “Khốn khổ đến mức thảm hại, đáng thương” nhưng chắc chắn hiện nay không còn ai dùng từ “khốn nạn” với nghĩa đó nữa.

Tác phẩm Les Misérables của đại văn hào Pháp Victor Hugo ra đời năm 1862. Cuốn tiểu thuyết nổi tiếng vào hạng bậc nhất của nền văn học thế giới thế kỷ 19 này trước khi định hình tên tiếng Việt Những người khốn khổ như hiện nay đã từng được Nguyễn Văn Vĩnh dịch và xuất bản năm 1926 với nhan đề Những kẻ khốn nạn.

Từ “đểu cáng”, hiện nay có nghĩa là “Xỏ xiên, lừa đảo đến mức bất kể đạo đức (thường dùng làm tiếng mắng), ví dụ: Bộ mặt đểu cáng.

Nhưng nghĩa xưa của nó là chỉ những người thuộc giới lao động vận tải, kiểu như xe thồ, xe ôm, xích lô, ba gác hiện nay (gần đây có thêm Uber, Grab): “Phu khiêng cáng, phu gánh”. Có ý kiến cho rằng vì giới này thuở ấy khiêng người, gánh hàng hóa thường thiếu thật thà, hay biển lận tiền bạc, tài sản mà khách bỏ quên hoặc đánh rơi trên cáng, trên võng, nên lâu dần từ “đểu cáng” mất hẳn đi nghĩa gốc ban đầu, chỉ còn dùng duy nhất với nghĩa như hiện nay.

Một số trường hợp tương tự

Dưới đây là một số từ Hán Việt hầu hết được dùng theo nghĩa mới, thoát ly nghĩa cũ. Ở đây chúng tôi chỉ xin cung cấp nghĩa cũ của chúng để bạn đọc tiện đối chiếu, so sánh với nghĩa hiện nay.

Chẳng hạn những từ: “Quyết liệt” - Hủy hoại, phá hoại; “trụ sở” - người đứng ra gánh vác việc lớn của quốc gia; “phản động” - hành động trái lại với việc khác; “thủ đoạn” - phương pháp làm việc; “lợi dụng” - vật tiện lợi để dùng; “dã tâm” - lòng thích nhàn hạ, ghét chốn phồn hoa; v.v..

Chúng tôi nhận thấy hiện tượng nghĩa của từ được sử dụng hiện nay không đồng nhất với nghĩa gốc của từ trong quá khứ; thậm chí có nhiều trường hợp hai nghĩa này đối lập, trái ngược nhau; trong đó thiên về xu hướng sử dụng từ với nghĩa mới chiếm ngự hoàn toàn, còn nghĩa gốc của từ đã bị tiêu biến hẳn đi.

 

DanQuyen.com
    Phản Hồi Của Độc Giả Về Bài Viết
Họ và Tên
Địa chỉ
Email
Tiêu đề
Nội dung
Gửi cho bạn bè Phản hồi

Các bài viết mới:
    Điều cần biết về danh xưng của các vị vua Việt Nam (13/11/2018)
    Phượng Hoàng Trung đô và khát vọng dở dang của vua Quang Trung (12/11/2018)
    Cuộc sống lưu đày của vua Hàm Nghi qua lời kể của nữ nhà văn Nga (11/11/2018)
    Kinh nghiệm sử dụng người tài, xây dựng đội ngũ quan lại thời Lê Thánh Tông (10/11/2018)
    Cụ Phan Bội Châu nói gì về vấn đề mê tín dị đoan? (05/11/2018)
    Vụ án phạm thượng chấn động dưới triều vua Minh Mạng (04/11/2018)
    Võ sư nổi danh nước Việt có hai học trò là hoàng đế (03/11/2018)
    Bài viết 100 năm trước: Chữ Nho, nên để hay là nên bỏ? (31/10/2018)
    Khúc tráng ca của Hải đội Hoàng Sa (30/10/2018)
    Chiến lược của Trần hưng Đạo khi đối phó với kẻ thù hùng mạnh hơn (29/10/2018)
    Một góc nhìn khác về thời đại Hai bà Trưng (28/10/2018)
    Vị trí và vai trò của các chúa Trịnh trong lịch sử, văn hóa dân tộc (26/10/2018)
    Ẩn số về chuyện lên ngôi của vua Lê Đại Hành (25/10/2018)
    Một giả thuyết phong thủy về kinh thành Huế của nhà Nguyễn  (24/10/2018)
    Vì sao nói vua Lê Tương Dực là phiên bản lỗi của vua Lê Thánh Tông? (23/10/2018)
    Những cuộc hôn nhân cùng huyết thống trong hoàng tộc nhà Nguyễn (22/10/2018)
    Về những ngôi mộ đất sơ sài của các vị vua nhà Lý (21/10/2018)
    Một góc nhìn khác về thủy tổ của người Việt (19/10/2018)
    8 tuyên thệ lưu truyền sử sách của đế vương nước Việt (16/10/2018)
    ‘Đòn ngoại giao’ của cha ông khiến ngoại bang nể sợ (15/10/2018)

Các bài viết cũ:
    Cuốn sách lịch sử với các chi tiết sai trái về chủ quyền Biển Đông (24/12/2017)
    Lạc Long Quân lấy Âu Cơ và chuyện hòa giải dân tộc (19/12/2017)
    Sử gia nhà Nguyễn phủ nhận yếu tố hoang đường của Con Rồng - Cháu Tiên (14/12/2017)
    Hành trình chữ Quốc ngữ khai tử chữ Hán trên đất Việt (06/12/2017)
    Tần Thủy Hoàng nhập nhèm chuyện biên giới với người Việt (02/12/2017)
    Để chữ quốc ngữ có thanh điệu, cần ghi công một cậu bé (30/11/2017)
    Chữ quốc ngữ buổi đầu: Người Nhật chê, người Việt nhận (27/11/2017)
    Đem tù binh tới chân thành, tướng Minh khiếp vía cầu hòa (24/11/2017)
    Từ xây Vạn lý trường thành đến gây sự với người Việt (22/11/2017)
    Người Việt trước đêm đánh bại cuộc xâm lược của Tần Thủy Hoàng (18/11/2017)
    Cuộc nội chiến đầu tiên của người Việt và cái kết đắng  (16/11/2017)
    Hồ Quý Ly và mưu kế dùng độc trị độc với nhà Minh (14/11/2017)
    Trước Hai Bà Trưng, người Việt đã vài lần cầm vũ khí bảo vệ độc lập (11/11/2017)
    Hộ tịch, hộ khẩu là sản phẩm từ thời Bắc thuộc (08/11/2017)
    Hồ Quý Ly và 2 lần diễn kịch hòng che mắt nhà Minh (05/11/2017)
    Đến lượt nhà Minh đòi lính đánh thuê, nhà Trần từ chối (02/11/2017)
    Trung Nguyên chiến loạn khốc liệt, nhà Trần cử người sang xem (30/10/2017)
    Về chuyện 'Hậu duệ vua Trần' xưng làm hoàng đế Đại Hán (28/10/2017)
    Dùng áp lực quân sự ép nhà Nguyên trong cơn nguy loạn (24/10/2017)
    Nhà Trần mang 3 vạn quân đánh sang đất Nguyên (20/10/2017)
 
"Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam".

Chuyển Tiếng Việt


    Truyện Ngắn
Người về hay đi - Truyện ngắn của Ái Duy


   Sự Kiện

Lời Di Chúc của Vua Trần Nhân Tôn





 

Copyright © 2010 DanQuyen.com - Cơ Quan Ngôn Luận Người Việt Hải Ngoại
Địa Chỉ Liên Lạc Thư Tín:
E-mail: danquyennews@aol.com
Lượt Truy Cập : 125397672.