Chứng ung thư dịch hoàn (testicular cancer) là một loại ung thư tương đối hiếm có , thường hay xảy ra ở những người trẻ trong khoảng từ 18 đến 35 tưổi nhưng có điểm đặc biệt là dễ chữa lành hẳn nếu được khám phá sớm và ngay cả những trường hợp nặng khi mà căn bệnh đã lan đi nơi khác như phổi, não bộ, gan.. cũng có thể chữa lành hẳn như trường hợp đặc biệt của cua rơ Lance Armstrong mặc dù đã bị ung thư dịch hoàn lan đi phổi, não bộ nhưng đã được chữa lành hẳn và không những thế sau khi được điều trị bằng hóa học trị liệu thì anh đã phục hồi được sức khoẻ và còn thắng Giải vô địch xe đạp vòng quanh nước Pháp thêm 3 lần nữa! Một thành tích có thể nói là phi thường trong lịch sử Y học và thể thao.

Trung bình có khoảng 1 trường hợp ung thư dịch hoàn trên 35000 người mỗi năm, nguyên nhân chưa rõ và người da trắng dễ bị hơn là người da đen hay Á Châu. Nguyên nhân duy nhất được xác nhận là những người bị chứng dịch hoàn bị kẹt không xuống (cryptorchidia) còn thì không có một nguyên nhân nào khác.

Triệu chứng thường là dịch hoàn bị sưng lớn nhưng không đau thường được phát hiện một cách tình cờ trong khi tắm hoặc thay quần áo thấy dịch hoàn lớn hơn bình thường. Muốn dò tìm bệnh thì nên tự tập khám dịch hoàn (testicular self examination) có thể nhờ Bác sĩ gia đình chỉ dẫn cách khám. Phương pháp này tuy không được phổ biến như phụ nữa tự khám vú vì chứng bệnh này không phổ biến như ung thư vú ở nữ giới.

Những người có triệu chứng dịch hoàn tự nhiên sưng lớn thì việc đầu tiên nên đi khám Bác sĩ gia đình để được chẩn đoán chính xác, trước nhất bằng cách khám và sau đó là dùng phương pháp siêu âm (ultrasound) tương đối khá chính xác và không gây đau đớn gì cả. Siêu âm còn được dùng để phân biệt ung thư dịch hoàn với những chứng bệnh khác ở dịch hoàn như viêm đầu dịch hoàn (epididymitis) thường hay xảy ra khi khuân vác nặng mà chưa đi tiểu trước. Siêu âm túi dích hoàn (scrotum) còn giúp định bệnh một số bệnh của dịch hoàn khác và phân biệt với ung thư.

Hiện nay có hai loại thử nghiệm máu để tìm những chất ghi dấu tực chemical markers thường đi đôi với ung thư dịch hoàn là alpha fetoprotein và human chorionic gonadotrophin, tương đối khá chính xác để xác nhận ung thư dịch hoàn.

Một khi có nhiều dấu hiệu ung thư dịch hoàn bằng siêu âm và thử nghiệm máu thì người Bác sĩ chuyên môn sẽ dùng phương pháp thiết sinh (biopsy) để xác nhận chắc chắn tính chất ung thư của u bướu và phân loại tính chất của ung thư thuộc loại nào để hướng dẫn việc điều trị. Thiết sinh thường được làm bằng giải phẩu kèm theo với việc kiểm soát các vùng lân cận để xem bướu có lan đi nơi khác chưa. Sau khi dịch hoàn được lấy ra thì sẽ được đem đi thử nghiệm để phân loại, phần lớn thuộc loại có tên là seminoma tương đối có thể chữa trị dễ dàng bằng hoá học trị liệu và xạ quang trị liệu như trường hợp của lực sĩ Lance Armstrong. Những loại khác có nhiều ác tính hơn như choriocarcinoma thì khó chữa hơn.

Điều cần biệt là ung thư dịch hoàn khác với những loại ung thư như phổi, tụy tạng, gan.. một khi đã lan đi nơi khác thì rất khó chữa còn ung thư dịch hoàn đã lan đi gan, phổi vẫn có có được chữa lành như thường đôi khi thành công tới 95 % hoặc 100% , nhất là sau khi những loại thuốc mới được tìm ra như cis platinum, taxol,carboplatin..

Sau khi được giải phẫu lấy ra dịch hoàn có ung thư và dùng hóa học trị liệu thì bệnh nhân cần được theo rõi để xem bệnh có tái phát hay không. Ngoài ra sau khi một dịch hoàn được cắt đi và bệnh được chữa lành thì người bệnh vẫn có thể hoạt động sinh lý như bình thường vì dịch hoàn còn lại vẫn còn tốt và sản xuất ra tinh trùng và testosterone như thường. Vẫn có thể có con và không bị trở ngại vì tinh trùng vẫn được sản xuất bởi dịch hoàn còn lại như trường hợp của Lance Armstrong sau khi được điều trị lành bệnh thì đã có thêm một đứa con trai.

Hình ảnh của lực sĩ Lance Armstrong sau khi thắng giải vòng quanh Pháp quốc và có một người con trai thì đã là một tấm gương sáng cho tất cả mọi người có ý thức hơn về bệnh ung thư và nhất là giữ vững niềm tin ở những tiến bộ của Y học mỗi ngày chinh phục được nhiều chứng bệnh nan y.

Mặc dù ngày nay chứng ung thư dịch hoàn được bị chinh phục bằng những lối điều trị mới nhưng căn bệnh này cần được phát hiện sớm và đừng ngần ngại đi khám BS gia đình mỗi khi có điều gì bất thường để được làm những thử nghiệm cần thiết.

BS Vũ văn Dzi, MD.