Hỏi : Tôi mới bị bệnh cao huyết áp
và phải được điều trị như thế nào và trong bao lâu ? liệu có
phải điều trị suốt đời hay không ? ( P.B Illinois).
Trả lời : Bệnh cao huyết áp,
hypertension, là một chứng bệnh mãn tính phổ biến nhất nước Mỹ
và cả trên thế giới. Khoảng từ 50 đến 60 triệu người bị chứng
bệnh này và tùy theo những tiêu chuẩn được định nghĩa bởi các cơ
quan có thẩm quyền ở Mỹ như các hội tim mạch,cơ quan quốc gia về
tim mạch và nhất là Uỷ Ban Điều Hợp Quốc gia về huyết áp Joint
National Committee on hypertension viết tắt là JNC, cứ vài năm
lại họp một lần để trao đổi các thống kê rồi đưa ra các khuyến
cáo. Kỳ họp vừa qua vào năm 2004 được goị là JNC-7 đã đưa ra
nhiều quyết nghị quan trọng về việc điều trị cũng như phòng ngừa
căn bệnh này, nguyên nhân chính gây ra tử vong ở Mỹ như đau tim,
tai biến mạch máu não, suy tim, suy thận, sơ cứng động mạch.
Uỷ Ban đã tạm thời đưa ra nhiều
khuyến cáo như phải điều trị thật sớm, liều lượng phải chính xác
để đạt mục tiêu là 120/80 và nếu cần thì có thể thấp hơn và ở
những người có thêm những rủi ro khác như tiểu đường, đau tim,
hút thuốc lá, cholesterol cao, mập phì thì phải điều trị và theo
rõi kỹ lưỡng hơn và dùng nhiều loại thuốc kết hợp với nhau để
đạt kết quả tốt nhất thì mới tránh được các biến chứng kể trên.
Y học luôn luôn khuyến cáo việc
điều trị phải liên tục và được kiểm tra thường xuyên bởi Bác sĩ
gia đình và người bệnh có thể dùng máy đo huyết áp để theo rỗi
rồi ghi lại hàng ngày để cho người BS gia đình kiểm điểm rồi
thay đổi cách điều trị cho đúng mức dựa theo những tiêu chuẩn
của JNC đề ra. Vì có nhiều loại thuốc khác nhau để trị bệnh cao
huyết áp nên việc lựa chọn đều do người BS gia đình quyết định
và người bệnh cần trao đổi kết quả chứ không nên tự ý ngưng hoặc
thay đổi thuốc.
Một khảo cứu mới nhất của Đại Học
Michigan vừa được trình bày trước Đại Hội Tim Mạch sẽ có ảnh
hưởng rất quan trọng trong những năm tới vì báo cáo này chứng
minh một cách chính xác rằng bệnh cao huyết áp cần được điều trị
thật sớm và phải liên tục. Những tổn hại cho cơ thể diễn ra sớm
hơn mọi người tưởng và ở một số trường hợp cao huyết áp được coi
là nhẹ trước đây như 130/90 cũng nên được điều trị sớm bằng
nhữngloại thuốc mới là nhóm ARB ( angiotensin blocking agent) mà
báo cáo này thí nghiệm dùng trên 391 bệnh nhân là thuốc
candesartan ( Atacand).
Những tổn hại cho cơ thể như tim,
thận, mạch máu thường diễn ra rất sớm và đôi khi trước khi huyết
áp lên cao tới mức nguy hiểm và điểm này đã khiến Hội Tim Mạch
khuyến cáo nên điều trị thật sớm để tránh các biến chứng này có
thể gây ra những tổn hại vĩnh viễn và rất khó trị. Những trường
hợp này được gọi là pre hypertension và một số Bác sĩ tim mạch
cảnh báo rằng nên điều trị thật sớm và lâu dàu để tránh các biến
chứng rất khó chữa. Các thống kê hiện nay cho biết là trung bình
trên 100 người mang bệnh cao huyết áp thì chỉ có 50 % là biết có
bệnh trong người và trong số những người này thì chỉ có 50 %
được điều trị đúng tiêu chuẩn mà thôi nghĩa là chỉ có 25% các
bệnh nhân được điều trị ở mức an toàn, một điểm cần phải khắc
phục trong những năm tới vì hiện nay Y học có đày đủ phương tiện
thuốc để điều trị bệnh cao huyết áp và những loại thuốc này
tương đối rẻ tiền và được các hãng bảo hiểm đài thọ. Sở dĩ con
số người được điều trị đúng mức quá thấp là vì chứng bệnh này
thường không có triệu chứng gì cả và thường được phát hiện bởi
những cuộc dò tìm, mass screening, một cách tình cờ thường được
các cơ quan thiện nguyện tổ chức ở những nơi công cộng như ở nhà
thờ , siêu thị, trường học.
Bệnh cao huyết áp thường được goị
là một kẻ sát nhân trong bóng tối, a silent killer, một khi các
biến chứng như đau tim, tai biến mạch máu não, suy thận xảy ra
thì quá trễ. Ở Việt Nam trước đây mỗi khi thấy những trường hợp
chết bất ngờ hoặc bị bại liệt nửa người thì thường đổ tội cho là
bị “ trúng gió” nhưng thật ra những trường hợp này là những biến
chứng kể trên do cao huyết áp gây ra. Một khảo cứu trên những
người Á Châu ở Mỹ cho biết là những người trên 60 tuổi thì tỷ lệ
bị cao huyết áp lên tới trên 80 %, trong đó một số lớn không
được điều trị đúng mức.
Một trở ngại chính là một số bệnh
nhân ngại dùng thuốc quá lâu hoặc đôi khi phải dùng suốt đời và
coi thường việc phòng ngừa các biến chứng. Tất cả các BS đều
đồng ý là một người có bệnh cao huyết áp không bao giờ nên tự ý
ngưng dùng thuốc hay thay đổi mà không tham khảo BS gia đình vì
phần lớn những biến chứng tai hại thường xảy ra khi người bệnh
tự ý ngưng dùng thuốc.
Khảo cứu quan trọng của Cleveland
Clinic được trình bày trước Đại Hội Tim Mạch thường niên đã
chứng minh rằng điều trị thật sớm bệnh cao huyết áp sẽ không
những giúp tránh được các biến chứng mà còn có thể làm trì hoãn
sự tiến triển của bệnh, thường diễn tiến với tuổi tác mỗi ngày
gia tăng và làm giảm thọ.
Thay đổi nếp sống,life styles
modifications.
Vì bệnh cao huyết áp có một cơ chế
di truyền và cũng do nếp sống, dinh dưỡng không lành mạnh gây
nên khiến các BS đều khuyến cáo là việc thay đổi nếp sống là
quan trọng nhất nếu muốn tránh được các biến chứng và có thể
không phải dùng thuốc nếu áp dụng thật sớm. Những biện pháp chủ
yếu là giảm cân nặng, giảm ăn mặn không những muối mà còn trong
thức ăn nữa vì đa số các thực phẩm ở Mỹ đều được chế biến,
processed foods, nên thường có sẵn nhiều muối. Ăn nhiều trái cây
hoặc ngũ cốc có nhiều potassium cũng giúp làm giảm huyết áp. Yếu
tố tinh thần , stress rất quan trọng, đã có nhiều khảo cứu về
ảnh hưởng tốt của những phương pháp tĩnh tâm, cầu nguyện, chay
tịnh, giữ giới.. làm giảm huyết áp. Ấn Độ giáo có pháp môn yoga
như tịnh khẩu ( mauna ), tịnh thân, tịnh ý đã được chứng minh
làm giảm huyết áp và ngược lại những người có tính bon chen,
tham sân si thì dễ bị huyết áp cao. Một khảo cứu trên những tín
đồ Thiên Chuá Giáo cũng chứng minh rằng những người chịu khó
“xưng tội rước lễ” đều đặn, tĩnh tâm cầu nguyện cấm phòng cũng
có huyết áp thấp hơn vì có lẽ việc làm này giúp làm giảm stress
hoặc giải tỏa những căng thẳng trong cuộc sống hàng ngày. Nuôi
chó mèo, làm hồ cá, câu cá.. cũng làm giảm huyết áp đáng kể và
được chứng minh bởi nhiều khảo cứu. BS Harold Koening thuộc Đại
Học Duke chứng minh là những người có đời sống tâm linh vững
chắc cũng ít bị cao huyết áp hơn và có một tuổi thọ lâu hơn vì
nhờ có một huyết áp tốt hơn mức bình thường.
BS
Vũ văn Dzi,MD.
|
