Việt Nam và Trung Quốc là hai nước cùng chung biên giới, có nhiều điểm tương đồng, là hai nước xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo, quan hệ hữu nghị truyền thống, có lợi ích ngày càng gắn bó.

Trong hơn 70 năm qua (18/1/1950 - 18/1/2023) quan hệ Việt Nam - Trung Quốc "lúc thăng, lúc trầm", nhưng hữu nghị, hợp tác vẫn là dòng chảy chính. Tình hữu nghị do các thế hệ lãnh đạo hai nước dày công vun đắp đã trở thành tài sản chung quý báu của hai dân tộc, góp phần duy trì xu thế phát triển ổn định quan hệ hữu nghị truyền thống Việt - Trung, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước.

Dấu mốc lịch sử mới trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Hai ngày qua (12 và 13/12/2023), chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Phu nhân là sự kiện quan trọng đối với Việt Nam và Trung Quốc, được dư luận hai nước và quốc tế rất quan tâm. Chuyến thăm đã thành công tốt đẹp. Thông qua chuyến thăm, hai bên tăng cường tình cảm, sự tin cậy chính trị, hiểu biết lẫn nhau, góp phần tích cực vào việc phát huy tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống Việt Nam-Trung Quốc, đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn mối quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Trung Quốc.

Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước lần thứ ba của đồng chí Tập Cận Bình đến Việt Nam trên cương vị Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thực hiện riêng chuyến thăm đến một nước từ sau Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Những năm gần đây, đặc biệt là sau chuyến thăm chính thức Trung Quốc mang ý nghĩa lịch sử của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng năm 2022, quan hệ giữa hai nước duy trì xu thế phát triển với những kết quả tích cực. Năm 2023 đánh dấu kỷ niệm 15 năm (2008 - 2023), hai nước thiết lập quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, là cột mốc quan trọng trong mối quan hệ song phương. Lãnh đạo cấp cao hai bên duy trì các hình thức trao đổi, tiếp xúc.

Từ đầu năm 2023 đến nay, các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao được tích cực triển khai, nổi bật là chuyến đi của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dự Diễn đàn cấp cao Hợp tác quốc tế “Vành đai và Con đường” lần thứ 3 tại Bắc Kinh, Trung Quốc (ngày 17 - 20/10); Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm chính thức Trung Quốc và dự Hội nghị thường niên các nhà tiên phong lần thứ 14 của Diễn đàn Kinh tế thế giới tại Thiên Tân, Trung Quốc (ngày 25 - 28/6); dự lễ khai mạc Hội chợ Trung Quốc - ASEAN (CAEXPO) lần thứ 20 tại Quảng Tây (ngày 16 - 19/9).

Bên cạnh đó, giao lưu, hợp tác giữa hai Đảng được duy trì thường xuyên. Các cấp, ngành, địa phương hai bên tích cực khôi phục trao đổi đoàn sau khi Trung Quốc điều chỉnh chính sách phòng dịch COVID-19.

Trong chuyến thăm lần này, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình nhất trí đánh giá sau 15 năm kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện vào năm 2008 đến nay, với phương châm "láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai" và tinh thần "láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt", hợp tác trên các lĩnh vực đã đạt được nhiều tiến triển tích cực, toàn diện. Quan hệ hai Đảng, hai nước không ngừng mở rộng và đi vào chiều sâu; phát triển ngày càng thực chất, vững chắc, toàn diện trên mọi lĩnh vực.

Trong đó, quan hệ chính trị phát triển mạnh mẽ, trao đổi cấp cao và các cấp được tăng cường. Hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư ngày càng đi vào chiều sâu. Trung Quốc 20 năm liền là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.

Hiện nay, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN; đối tác thương mại lớn thứ 4 của Trung Quốc trên thế giới (sau Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc). Kim ngạch thương mại song phương tăng 9 lần từ mức 20 tỷ USD năm 2008 lên gần 180 tỷ USD năm 2022. Qua 15 năm, đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam tăng hơn 10 lần từ mức lũy kế 2 tỷ USD vào năm 2008 lên 25 tỷ USD hiện nay. Riêng năm 2023, Trung Quốc đã vươn lên vị trí thứ 4 trong các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.

Giao lưu nhân dân và hợp tác giữa các địa phương diễn ra sôi động, đạt nhiều thành quả thiết thực. Đến nay, đã có gần 60 tỉnh, thành của Việt Nam thiết lập quan hệ hợp tác hữu nghị với các địa phương Trung Quốc. Các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội, địa phương hai bên đã thiết lập và tổ chức định kỳ nhiều cơ chế, chương trình hợp tác. Hai bên đạt nhiều thành quả trong xây dựng đường biên giới trên bộ Việt Nam - Trung Quốc hòa bình, hữu nghị và hợp tác, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội các địa phương biên giới hai bên.

Đồng thời, hai nước cũng nỗ lực duy trì đàm phán, tăng cường hợp tác nhằm cùng các bên liên quan kiểm soát bất đồng, quản lý khác biệt phù hợp với quy định của luật pháp quốc tế, góp phần bảo đảm hòa bình, ổn định ở Biển Đông và khu vực.

Khuôn khổ chuyến thăm, hai bên nhất trí đạt nhiều nhận thức chung rất quan trọng. Tuyên bố chung giữa hai nước đã đề ra những phương hướng cụ thể, toàn diện; cùng với những văn kiện hợp tác ký kết trong nhiều lĩnh vực tạo khuôn khổ và đặt những cơ sở quan trọng cho việc tiếp tục phát triển quan hệ hợp tác giữa hai Đảng, hai nước và nhân dân hai nước trong giai đoạn mới, đem lại những lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước. Đây là một dấu mốc lịch sử mới, góp phần quan trọng vào phát huy tình hữu nghị truyền thống, nâng tầm quan hệ Việt Nam - Trung Quốc trong thời kỳ mới, thúc đẩy hòa bình, ổn định, phát triển của khu vực và thế giới.

Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Sao Mai cho biết, trong bối cảnh quan hệ hai nước đang phát triển tốt đẹp hiện nay, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình chắc chắn tạo thêm động lực làm sâu sắc và nâng tầm quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Trung Quốc, tạo cơ sở để các cấp, các ngành hai bên tích cực đi sâu và mở rộng quan hệ hợp tác, đem lại lợi ích thiết thực cho hai Đảng, hai nước và nhân dân hai nước.

Triển vọng hợp tác mới giữa hai nước

Trong chuyến thăm Việt Nam lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, lãnh đạo cấp cao hai bên đã đi sâu trao đổi một loạt vấn đề quan trọng như làm sâu sắc hơn nữa hợp tác trong lĩnh vực chính trị, an ninh, quốc phòng, kinh tế, thương mại, giao lưu nhân dân; cũng như tăng cường phối hợp và hợp tác tại các diễn đàn đa phương.

Hai bên đã ký 36 văn bản thỏa thuận hợp tác trên nhiều lĩnh vực được ký kết giữa các ban, bộ, ngành, địa phương hai nước trong các lĩnh vực, từ hợp tác kênh Đảng, an ninh, quốc phòng, hợp tác giữa cơ quan và địa phương, tư pháp, kết nối chiến lược phát triển, kinh tế, thương mại, đầu tư, kinh tế số, phát triển xanh, xuất nhập khẩu hàng nông sản, thủy lợi, hợp tác trên biển… thể hiện thành quả phong phú, toàn diện mà hai bên đạt được trong chuyến thăm lần này.

Trong 36 văn kiện, có 4 văn bản lĩnh vực chính trị - đối ngoại được ký giữa các ban Đảng và Bộ Ngoại giao hai nước, 4 văn bản hợp tác an ninh - quốc phòng về phòng, chống tội phạm, hợp tác trên biển và lĩnh vực tư pháp, 24 văn bản về hợp tác trên các lĩnh vực thực chất cấp chính phủ, cấp bộ và cơ quan, cùng 4 văn bản hợp tác giữa các địa phương hai nước.

Theo Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam Hùng Ba, đây là cơ hội rất quan trọng để Lãnh đạo cấp cao hai bên duy trì và tăng cường trao đổi chiến lược cấp cao trong tình hình mới, tiếp tục xác định vị thế mới của quan hệ song phương trong thời kỳ mới, xác định hướng đi mới cho sự phát triển tiếp theo, mở ra những triển vọng hợp tác mới giữa hai nước trên nhiều lĩnh vực, đồng thời tạo ra động lực mới cho sự phát triển bền vững của quan hệ Việt - Trung.

Đánh giá tích cực triển vọng nâng cao chất lượng hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam - Trung Quốc cũng như triển khai hợp tác đổi mới hơn nữa trong các lĩnh vực, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cho biết: Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Trung Quốc được kỳ vọng về một “định vị mới”, “tầm mức mới” của quan hệ song phương, làm sâu sắc hơn nữa khuôn khổ hợp tác cho tương lai lâu dài của quan hệ hai nước theo hướng bền vững, thực chất, hiệu quả hơn, góp phần vào xu thế hòa bình, ổn định, hợp tác trong khu vực và trên thế giới.

Kết quả chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình cho thấy Việt Nam coi phát triển quan hệ với Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu và là sự lựa chọn chiến lược; ủng hộ nước Trung Quốc xã hội chủ nghĩa phát triển lớn mạnh, đóng góp ngày càng quan trọng hơn vào sự nghiệp hòa bình và tiến bộ của nhân loại.

Đồng thời, khẳng định đường lối đối ngoại nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam là độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại; tiếp tục xác định nền ngoại giao toàn diện, hiện đại gồm ba trụ cột là đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, phát huy vai trò tiên phong trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển, nâng cao vị thế, uy tín của đất nước.