Tin từ Kabul, thủ đô Afghanistan loan đi rằng vào lúc 3 giờ sáng, một quân nhân Mỹ bỗng nhiên xách súng ra khỏi doanh trại gần thành phố Kandahar ở phía Nam rồi tiến vào ngôi làng Panjawi ở gần đó, đột nhập 3 ngôi nhà rồi xả súng tàn sát một loạt các nạn nhân trong đó có 9 trẻ em và 3 phụ nữ. Tổng số người chết là 16 thường dân. Một số khác bị thương nhưng không chết, được quân đội Mỹ đem về cứu chữa. Theo tin của quân đội Mỹ thì đây là một hành động của một thủ phạm độc nhất nhưng phía Afghanistan thì cho biết là có nhiều người tham dự vụ “ sát nhân “ và sau đó dùng xăng đốt cháy các xác chết. Hiện nay quân đội Mỹ và Afghanistan đã điều tra nội vụ vì sau khi thực hiện vụ tàn sát thì thủ phạm đã quay trở lại doanh trại và bị câu lưu ngay sau đó. Thủ phạm là một Trung Sĩ Bộ Binh thuộc Lũ Đoàn Stryker, Sư Đoàn 2 với hậu cứ tại căn cứ lớn Ft Lewis/ McChord tại tiểu bang Washington. Tên tuổi được giữ kín trong khi cuộc điều tra còn đang tiến hành. Đương sự có gia đình, 2 con và đã từng chiến đấu 4 lần tại Iraq và Afghanistan.

Ngay sau khi nội vụ xảy ra thì chủ tịch Hamid Karzai đã mạnh mẽ kết án vụ này là “ một hành động sát nhân “ và TT Obama gửi thư chia buồn và hứa sẽ đưa thủ phạm ra trừng phạt theo đúng pháp luật của nước Mỹ. Trước đó mối giao hảo giữa quân đội NATO trấn đóng tại Afghanistan và chính phủ Karzai đã bị tổn hại nặng khi một số quân nhân Mỹ vô tình đem một số kinh Koran đem đi đốt khiến gây nên một số vụ biểu tình và bạo động làm cho 6 quân nhân Mỹ bị bắn chết và khoảng 30 thường dân bị chết. Một nhân viên an ninh afghan đã bất ngờ đột nhập một khu vực an toàn tại thủ đô Kabul rồi dùng súng bắn chết 2 sĩ quan Mỹ cao cấp rồi bỏ trốn. Trước đó đã có nhiều vụ đáng tiếc xảy ra làm cho dư luận quần chúng Afghan hết sức bất mãn ví dụ như một nhóm quân nhân Mỹ tiểu tiện trên xác của một số du kích Taliban mà phần lớn là người Pathans. Một vài trường hợp được ghi lại là một số lính Mỹ trong lúc rảnh rỗi đi ra ngoài doanh trại để bắn giết một số dân chúng làm trò tiêu khiển gọi là “ sport killings “. Tình trạng một số quân nhân Mỹ, sau nhiều năm tháng phải trấn đóng và chiến đấu tại những vùng đất nguy hiểm mà dân chúng theo đạo Hồi Giáo, bị tinh thần căng thẳng bởi hội chứng Post traumatic stress disorder ( PTSD ) rồi trở nên hung hãn rồi có những hành động đáng tiếc kể trên khiến làm cho mục tiêu của Mỹ và khối NATO tại Afghanistan không còn chính nghĩa nữa. Tại Iraq cũng có nhiều biến cố đáng tiếc như vụ Abu Graib, Fallujah khi các quân nhân Mỹ tìm cách “ giết người Hồi Giáo hoặc đốt nhà, đốt xe làm vui “. Hình ảnh những tù nhân Hồi Giáo tại Abu Graib bị làm nhục hoặc tra tấn bởi các quân nhân Mỹ trở thành một vết nhơ khó rửa đối với quân đội Mỹ và làm cho người Ả rập căm thù nước Mỹ..

 Nhiều quan sát viên tin rằng quân đội Mỹ và NATO khó có thể thực hiện được mục tiêu là bình định Afghanistan và xây dựng một chính phủ độc lập, dân chủ tự do tại Kabul rồi sau đó sẽ rút về vào năm 2014. Một cuộc thăm dò dư luận quần chúng Mỹ cho biết là 70 % tin là không nên ở lại Afghanistan lâu hơn và những sự hy sinh xương máu người lính Mỹ tại đây đã bị lãng phí không kể phí tổn đã lên tới 500 tỷ USD sau 10 năm qua và hiện nay trung bình mỗi tháng chiến phí lên tới trên 6 tỷ USD..trong khi nước Mỹ phải vay nợ Trung Quốc, Saudi Arabia, Kuwait gần 1000 tỷ USD..

Quân đội Mỹ không còn welcome nữa..

Tất cả những biến cố kể trên chứng tỏ là sự hiện diện của quân đội NATO sau 10 năm tham chiến tại đây sau khi lật đổ nhóm Taliban để truy nã Osama bin Laden thì không còn được welcome nữa và đã đến lúc chính phủ Mỹ phải tính đến việc rút quân về sớm hơn dự định là vào cuối năm 2014 sau khi hoàn tất việc huấn luyện cho quân đội afghan của chính phủ Karzai hòng có đủ khả năng chống lại nhóm Taliban phần lớn tập trung ở phía Nam xung quanh khu vực thung lũng Helmand với thủ đô là Kandahar.

 Vùng này sản xuất 90 % thuốc phiện trên thế giới và phần lớn dân chúng thuộc nhóm pathans, chiếm 60 % tổng số dân Afghanistan. Nguy hiểm nhất là người pathans có truyền thống từ cả ngàn năm qua là họ tôn trọng triệt để quy luật của riêng họ là Pathanwali gồm có những điểm như “ hiếu khách, can trường , bảo vệ gia đình vợ con, tôn trọng lẽ phải và công bằng, sùng đạo Hồi và nhất là sau cùng tự hào danh dự dân tộc chưa từng bao giờ bị chinh phục bởi ngoại xâm. Đặc biệt nhất là theo luật của người pathans thì mọi hành động xúc phạm tới gia đình và danh dự của bộ lạc thì tất cả phải có bổn phận phải trả thù ( revenge ) và họ nổi tiếng về nhớ lâu và thù rất dai có khi hàng chục năm cũng không quên. Vì thề vùng này có truyền thống thanh toán, ám sát lẫn nhau từ đời này sang đời khác không dứt gọi là nợ máu ( blood feud ) khiến làm cho tất cả các thanh thiếu niên từ 10 tuổi trở lên phải biết cầm súng và có sẵn súng trên người mỗi khi ra đường. Tại thị trấn Darra có cả một “ chợ súng đạn “ có bán tất cả mọi loại súng lớn nhỏ mà người thợ pathan có thể làm được dễ dàng từ nguyên liệu tại địa phương.

 Vì truyền thống ưa súng đạn, tài thiện xạ và luật pathanwali nên ít ai muốn gây chiến hay thù hận với người pathans. Những đế quốc hùng mạnh nhất lịch sử thế giới như quân Mông Cổ dưới thời Thành Cát Tư Hãn, cho tới các đế quốc Hy Lạp, Ba Tư , triều đình Anh quốc cho tới Cộng Sản Nga cũng đều phải chịu thua sau khi dại dột đem quân vào chiếm đóng đất đai của người pathans. Khi Mỹ qua CIA giúp quân du kích mujahideen võ khí chống lại quân Nga trong thập niên 80 thì đã làm cho quân Nga bị thiệt hại nặng trên 20000 lính bị chết, kinh tế suy sụp thì làm cho Gorbachev phải rút về. Một tướng lãnh Nga đã khuyên nhủ người Mỹ “ các ông trước đây giúp bọn thổ phỉ pathans chống lại chúng tôi nhưng hãy coi chừng vì chúng sẽ quay lại đâm sau lưng các ông vì đó là truyền thống hay phản phúc đã có từ lâu và tốt nhất là nên để cho bọn chúng chém giết lẫn nhau..”

Từ vụ Mỹ Lai đến Kandahar..

Vào năm 1968 đã xảy ra một biến cố hết sức nghiêm trọng tại Việt Nam khiến làm cho cả nước Mỹ phải lấy làm ghê sợ trước hành vi tàn ác của một nhóm quân nhân Mỹ thuộc Sư Đoàn Americal trấn đóng tại tỉnh Quảng Ngãi, một trong những cứ điểm thuộc Liên Khu 5 của Cộng Sản.

Trong vụ Tết Mậu Thân thì một số đơn vị của Sư Đoàn Americal bị quân du kích của đơn vị 48 tấn công rồi bỏ trốn vào ngôi làng Sơn Mỹ khiến một cuộc hành quân càn quét được tổ chức. Đại Đội Charlie to Trung Úy William Calley đã tiến vào thôn Mỹ Lai rồi sau đó tàn sát bừa bãi làm cho khoảng từ 350 đến trên 500 bị giết trong đó có nhiều đàn bà và trẻ em..

Nội vụ bị ếm nhẹm đến năm 1969 mới được kỷ giả Seymour Hersh phát giác và viết trong cuốn sách “ Cover Up : Mỹ Lai massacre “ và ông được giải thưởng Pulitzer. William Calley bị đưa ra tòa xét xử nhưng sau đó chỉ bị phạt trên 3 năm tù, một bản án quá nhẹ cho một hành động tàn ác. Một số chuyên viên tâm thần cho rằng Calley bị hội chứng PTSD nên đã có những phản ứng bất thường trong một cuộc chiến tranh không biên giới, kéo dài quá lâu..Nhưng hậu quả của vụ Mỹ Lai được phơi bày trong cuốn sách của Seymour Hersh đã giúp cho các phong trào phản chiến trong nước Mỹ và trên thế giới lên cao, nhiều vụ biểu tình nổ ra khắp nơi đòi Mỹ rút quân vô điều kiện, đòi quân đội VNCH buông súng đầu hàng Việt Cộng như Sư  Nhất Hạnh và Jane Fonda kêu gọi..

Trong khi vụ Mỹ Lai được dấu nhẹm trong 18 tháng vì vào lúc đó các phương tiện truyền thống , báo chí vẫn còn yếu kém nhưng ngày nay thì một biến cố nghiêm trọng như vụ thảm sát tại Panjawi / Kandahar được loan đi trong giây lát khắp thế giới. Tuy con số người bị giết ít hơn vụ Mỹ Lai nhưng ảnh hưởng cũng rộng lớn không kém vì dư luận dân chúng Mỹ không chấp nhận việc người quân nhân Mỹ có những hành động tàn ác như giết hại dân lành vô tội. Tt Obama trong bức thư xin lỗi gửi chủ tịch Karzai ghi lại rằng “ tôi đau lòng trước việc người dân afghan bị giết oan cũng như là đối với một người dân Mỹ..”. Ông hứa sẽ trừng phạt đúng mức tất cả những người có trách nhiệm trong vụ này. Nhưng chủ tịch Karzai gọi vụ này “ là một hành động sát nhân “ và ông đòi thủ phạm phải được trao lại cho luật phát afghan xử lý. Hiện nay giữa Mỹ và chính phủ Karzai có một điểm bất đồng chính khi bàn về việc sau năm 2014 thì những đơn vị quân đội Mỹ ở lại giúp huấn luyện quân đội afghan thì sẽ thuộc thẩm quyền tài phán của quân đội Mỹ hay chính phủ afghan nếu họ phạm lỗi. Luật pháp Mỹ không chấp nhận việc để cho người lính Mỹ trong khi chiến đấu bị xét xử bởi một chính phủ ngoại quốc khi họ trấn đóng bên ngoài trong khi phía Afghanistan thì đòi có quyền xét xử. Hiện nay chính phủ Karzai, dưới áp lực của quần chúng, đòi phải quân đội Mỹ phải giao thủ phạm trong vụ Kandahar cũng như vụ đốt kinh Koran cho họ xét xử. Theo luật pathanwali thì những vụ vi phạm kể trên như tội phạm thượng với kinh Koran và tàn sát đàn bà, trẻ con thì..chỉ có một hình phạt duy nhất là chém đầu, không thể giải quyết bằng một hình phạt nhẹ hơn hay bồi thường bằng tiền bạc ! Danh dự và quy luật của xã hội pathan luôn luôn đòi hỏi nợ máu phải được trả bằng máu !

Mỹ sẽ tháo chạy..

Tình hình hiện nay tại Afghanistan hết sức căng thẳng và nguy hiểm mặc dù cả hai chính phủ Mỹ và Karzai đều cố gắng giải quyết êm đẹp nội vụ. Nhóm Taliban được lợi thế hơn cả và tuyên bố sẽ trả thù cho danh dự của người pathan trong những ngày sắp tới. Chính phủ Karzai ở vào vị thề hết sức khó khăn vì nếu không đòi được Mỹ giao thủ phạm thì sẽ bị dư luận quân chúng coi là mềm yếu, không bảo vệ được chủ quyền.

Phía chính phủ Mỹ thì năm nay sẽ có bàu cử và đề tài chiến tranh tại Afghanistan sẽ được đem ra làm đề tài tranh cãi. Phe Dân Chủ với TNS Harry Reid lãnh đạo thì khuyến cáo nên rút về sớm hơn còn phe Cộng Hòa với John McCain thì trước đây muốn ở lại cho đến khi hoàn tất nhiệm vụ nhưng sau vụ Kandahar vừa qua thì McCain xuống nước nói là cần phải đều tra nội vụ đến nơi đến chốn. TT Obama thì vẫn nói cứng là sẽ không có thay đổi trong lịch trình rút quân từ nay đến năm 2014 nhưng thực ra thì trong những buổi họp kín, họp hở của ban tham mưu của Văn Phòng Tổng Thống Mỹ vấn đề nên rút sớm và tháo chạy ra khỏi vùng đất khó khăn, ác hiểm, nghèo nàn và dân tình pathans thì hiếu chiến , sớm đầu tối đánh, đang được đem ra bàn bạc trước những đám mây đen tối bao phủ thủ đô Kabul..vì bài học vào năm 1843 khi 10000 quân của triều đình Anh sau khi bị bao vây khiến phải tìm cách thoát thân ra khỏi đây thì trong một màn phục kích chỉ có đúng 1 người thoát chết vì được quân pathans để cho ra về báo tin cho người Anh và những đế quốc khác là đừng bao giờ tìm cách chinh phục và chiếm đất của người pathans !

Xuân Sơn.