Trang nhất
  Xã Luận
  Đọc Báo Trong Nước
  Truyện Ngắn
  Kinh Tế
  Âm vang sử Việt
  Tin Thể Thao
  Y Học
  Tâm lý - Xã hội
  Công Nghệ
  Ẩm Thực

    Diễn Đàn Biển Đông
Lý giải nguyên nhân xuất hiện vòi rồng trên vùng biển Vũng Tàu
    Hình Ảnh Quê Nhà - Video Clip
Hạ Long, Đà Nẵng và những điểm du lịch thường được chọn cho đám cưới
    Tin Thế Giới
Ông Trump gây sốc khi nói Iran có thể 'xóa sổ Los Angeles và San Diego'
    Tin Việt Nam
Chuyến thăm chính thức Lào của Thủ tướng Lê Minh Hưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng
    Tin Cộng Đồng
WHO cảnh báo hậu quả tàn khốc khi trì hoãn viện trợ Gaza
    Tin Hoa Kỳ
Ông Trump hứa tặng mỗi người dân Mỹ 5.000 USD nếu đảng Cộng hòa thắng cử
    Văn Nghệ
Thông tin mới liên quan Thùy Tiên
    Điện Ảnh
Gây tranh cãi khi làm phim hoạt hình AI, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng nói gì?
    Âm Nhạc
Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại Nhà hát Hồ Gươm
    Văn Học
Australia ban hành ba quy định siết thị thực du học

Thông Tin Tòa Soạn

Tổng biên tập:
Tiến Sĩ
Nguyễn Hữu Hoạt
Phụ Tá Tổng Biên Tập
Tiến Sĩ
Nhật Khánh Thy Nguyễn
Tổng Thư ký:
Quách Y Lành
   Khoa Học
Điều gì đã xảy ra khi sông Hoàng Hà tràn bờ?
Vào ngày 19/7/1048, Hoàng Hà tràn bờ phía Bắc, gây ra một trận lũ lớn và tạo ra một con kênh mới dài 700 km dẫn tới Vịnh Bột Hải.

Trái đất chuyển mình

Một cuốn sách đồ sộ bao trùm lịch sử trái đất, lịch sử nhân loại và lịch sử môi trường, khí hậu trong 4,5 tỷ năm, giúp độc giả hiểu hơn về quan hệ giữa con người và tự nhiên; được viết bởi GS lịch sử toàn cầu tại Đại học Oxford, Peter Frankopan.

Điều gì đã xảy ra khi sông Hoàng Hà tràn bờ?

Vào ngày 19/7/1048, Hoàng Hà tràn bờ phía Bắc, gây ra một trận lũ lớn và tạo ra một con kênh mới dài 700 km dẫn tới Vịnh Bột Hải.

Dị thường Khí hậu Trung đại diễn ra không đồng nhất, chịu ảnh hưởng bởi những khác biệt theo khu vực cũng như theo chu kỳ. Những bất thường và những sự kiện xảy ra đơn lẻ cũng gây ra sự gián đoạn.

Rõ ràng nhất là các sự kiện hoạt động của núi lửa quan trọng - chẳng hạn như vụ phun trào “Thiên niên kỷ” bùng nổ mạnh xảy ra ở Trường Bạch Sơn, dãy núi nằm ở khu vực ngày nay là biên giới giữa Trung Quốc và Triều Tiên, diễn ra vào khoảng thời gian 940-950.

Một sự kiện khác là vụ phun trào nhiệt đới được xác định trong những năm gần đây nhưng chưa được biết đến trước đó, có thể là một phần của “cụm núi lửa bị lãng quên” hoạt động vào đầu thế kỷ 12, có liên quan đến tình trạng mất mùa và thời tiết xấu trên khắp châu Âu.

Theo một biên niên sử thì, nó đã che khuất Mặt trăng, làm cho ánh sáng yếu đi đến mức khi màn đêm buông xuống “nó hoàn toàn biến mất, chẳng có ánh sáng, chẳng có tinh tú cũng chẳng có thứ gì có thể trông thấy được” - chỉ tấm màn tro bụi do các vật chất bị bắn ra ngoài tạo nên.

Sau đó là những thảm hoạ thiên nhiên khủng khiếp về quy mô lẫn hậu quả. Vào ngày 19 tháng 7 năm 1048, Hoàng Hà tràn bờ phía Bắc, gây ra một trận lũ lớn và tạo ra một con kênh mới dài 700 kilomet dẫn tới Vịnh Bột Hải. Vô số người chết đuối, “biến thành thức ăn cho rùa và cá”, theo lời kể lại của những người đương thời.

Nạn đói theo sau đó nặng nề đến mức “cha con ăn thịt lẫn nhau”. Ít nhất một triệu người đã phải tha hương, gây ra những cú sốc về xã hội, kinh tế, chính trị, môi trường và nhân văn mà một số học giả cho rằng phải mất tới tám mươi năm để giải quyết.

Thảm hoạ năm 1048 minh chứng cho tầm quan trọng của sự ổn định khí hậu đối với các kỹ thuật canh tác mới và tăng trưởng dân số cũng như với những thay đổi xã hội sau đó. Ví dụ, lượng mưa cao hơn đáng kể so với trước đây giúp lý giải những biến đổi trong nền văn hoá Pueblo Sơ khởi ở vùng Bốn Góc phía Tây Nam nước Mỹ.

Lan rộng khu vực mà ngày nay là giao điểm của các bang Utah, Colorado, Arizona và New Mexico, nền nông nghiệp dựa vào mưa để hỗ trợ cho việc trồng ngô đã nảy sinh vào khoảng một nghìn năm trước; điều này rất quan trọng vì ngô là nguồn thực phẩm chiếm tới 60% thành phần bữa ăn của cư dân Pueblo, nếu không muốn nói là nhiều hơn.

Năng lực sản xuất lương thực lớn hơn tất nhiên là một điều tốt. Nhưng quan trọng hơn cả là mức độ sẵn có của lương thực khi đó sẽ liên quan tới cách thức kiểm soát tài nguyên và nghi lễ của giới tinh hoa, việc kiến tạo và mở rộng mạng lưới thương mại khu vực và tập trung hoá chính trị, xã hội và kinh tế - cũng như sự gia tăng dân số.

Ví dụ tiêu biểu là sự xuất hiện của hệ thống Nhà Lớn ở Hẻm vực Chaco trong Bồn địa San Juan phía Tây Bắc New Mexico, nơi những công trình kiến trúc này đóng vai trò như nơi ở của những người có quyền lực, là trung tâm hành chính, là nơi phục vụ mục đích thực hành lễ nghi - hoặc cả ba.

Tính chất phức tạp ngày càng tăng của các cộng đồng này đã giúp thúc đẩy việc mở rộng mạng lưới thu mua hàng hoá từ Hẻm vực Chaco vào khoảng năm 900, trong đó vỏ sò biển nhập từ Vịnh California, quặng đồng từ phía Tây Mexico và cacao từ Trung phần châu Mỹ được tìm thấy với số lượng lớn, khi mà hiểu biết và nhu cầu tiêu dùng của giới thượng lưu càng mở rộng.

Vẹt đỏ đuôi dài và vẹt lính đuôi dài với bộ lông vũ dài và sặc sỡ vốn được đặc biệt coi trọng như những dấu hiệu tượng trưng cho uy tín, giàu có và địa vị trong đời sống tinh thần, cũng bắt đầu được nhập khẩu với số lượng lớn từ Trung Mỹ.

Trong cộng đồng Pueblo Sơ khởi cũng vậy, chúng đóng vai trò trọng đại trong các nghi lễ lặp đi lặp lại giúp tạo nên tính gắn bó và đoàn kết trong cộng đồng, đồng thời nhấn mạnh hệ thống tôn ti nhằm củng cố và tăng cường quyền lực cũng như địa vị của những người thuộc nhóm xã hội cao nhất.

Peter Frankopan/NXB Tri Thức-Omega Plus Books
DanQuyen.com (Theo znews.vn)
    Phản Hồi Của Độc Giả Về Bài Viết
Họ và Tên
Địa chỉ
Email
Tiêu đề
Nội dung
Gửi cho bạn bè Phản hồi
Các bài viết mới:
    Công trình săn tìm những hạt ma từ vũ trụ đạt giải Nobel Vật lý 2026 (06-10-2026)
Các bài viết cũ:
    Dải mây gợn sóng trên bầu trời Hà Nội có bất thường? (05-10-2026)
    Nobel Y sinh 2026 trao cho công trình dùng ánh sáng điều khiển tế bào thần kinh (05-10-2026)
    El Nino tăng lên mức rất mạnh, thời tiết Việt Nam những tháng cuối năm thế nào? (02-10-2026)
    Phát hiện khảo cổ có thể hé lộ nơi khởi nguồn Paris (23-09-2026)
    El Niño làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan (19-09-2026)
    Ninh Bình: Bước ngoặt mới trong bảo tồn Voọc mông trắng (10-09-2026)
    Động vật đẹp như đóa hoa xuất hiện ở Khánh Hòa, khuyến cáo không được bắt (09-09-2026)
    Phát hiện bất ngờ về khả năng tư duy khoa học của trẻ lớp 2 (06-09-2026)
    Núi lửa Anak Krakatau tại Indonesia phun trào dữ dội (05-09-2026)
    Mỏ vàng 300 tấn dưới lòng đất, dân làng biết từ 30 năm trước vẫn hờ hững (02-09-2026)
    Công cụ đá 55.000 tuổi có thể viết lại lịch sử di cư của loài người (22-08-2026)
    NASA công bố ảnh về hố va chạm do tên lửa SpaceX tạo ra trên Mặt Trăng (19-08-2026)
    Nhật Bản chuẩn bị 'săn' mẫu vật trên vệ tinh Sao Hỏa (17-08-2026)
    Thái Lan phát hiện hóa thạch khủng long ăn thịt hơn 130 triệu năm tuổi (04-08-2026)
    Bão số 2 tiếp tục đổi hướng, di chuyển chậm ở khu vực Bắc Biển Đông (25-07-2026)
    Bão Noul có khả năng trở thành bão số 2 trên Biển Đông (24-07-2026)
    Tên lửa Gravity-1 của Trung Quốc đưa 9 vệ tinh vào quỹ đạo (23-07-2026)
    Biển Đông có thể đón bão vào cuối tuần (21-07-2026)
    Tại sao rắn sợ ngỗng, nhiều động vật khác cũng bị ngỗng đuổi chạy 'tóe khói'? (20-07-2026)
    Cơ hội ngắm mưa sao băng rực rỡ nhất năm và nhìn rõ miệng hố trên Mặt Trăng (20-07-2026)
 
"Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam".

Chuyển Tiếng Việt


    Truyện Ngắn
Bảy Đô Một Đêm


   Sự Kiện

Lời Di Chúc của Vua Trần Nhân Tôn

 
Copyright © 2010 DanQuyen.com - Cơ Quan Ngôn Luận Người Việt Hải Ngoại
Địa Chỉ Liên Lạc Thư Tín:
E-mail: danquyennews@aol.com
Lượt Truy Cập : 184837504.